وزوز گوش از شایع ترین شکایت های افراد دارای مشکلات شنوایی به خصوص در سنین بالاست که می تواند علاوه بر مشکلات مربوط به شنوایی، مشکلات روحی -روانی زیادی نیز در فرد ایجاد کند، بنابراین از عارضه های بسیار مهم حوزه شنوایی محسوب می شود. وزوز به خودی خود یک بیماری نیست اما می تواند نشانه بیماری ها و عارضه هایی چون منییر، پیرگوشی، جرم گرفتگی مجرا، عفونت گوش و... باشد. اکثر عوارض ذکر شده باعث بروز کم شنوایی در فرد نیز می شوند و مغز برای تغییر شرایط ایجاد شده حساسیت نورون های شنوایی را بالاتر می برد تا صدا را با همان وضوح و شدت قبلی بشنود و این باعث می شود در بعضی مواقع نورون ها با فعالیت اضافه ی خود در واکنش به صداهایی که منبع خارجی ندارند نیز تحریک شوند، به عبارتی نورون ها خود به خودی تحریک می شوند که به حالت پیش آمده وزوز گوش می گوییم.

در بیمارانی که وزوز گوش دارند صدا ممکن است در یک گوش، هردو گوش یا حتی درون سر شنیده شود. اما این موارد را نباید با توهم شنیداری که در آن فرد احساس می کند کس دیگری با او در حال صحبت کردن است، اشتباه گرفت.

بیمارانی که در گوش خود احساس وزوز می کنند تعابیر مختلفی از این صدا دارند. مانند صدای زنگ، صدای سوت، باد، صدای زنبور و شرشر آب. تفاوت تعابیر برای پزشک متخصص و شنوایی شناس بسیار مهم است؛ زیرا هریک از این صداها می تواند نشانه یک عارضه به خصوص باشد.

انواع وزوز

وزوز گوش دو نوع است: 1) فردی 2) عینی

نوع فردی وزوز که بسیار شایع تر از نوع عینی آن است صدایی است که منبع خارجی ندارد و فقط خود فرد قادر به شنیدن آن است. نوع عینی اما صدایی است که منبع آن فعل و انفعالاتی در بدن بیمار است و با نزدیک شدن به گوش فرد و دقت کردن می تواند توسط فردی دیگر نیز شنیده شود.

علل

عوامل فیزیکی یکی از علل مهم ایجاد وزوز گوش هستند. عواملی چون تجمع جرم در گوش (در نزدیکی پرده) یا وجود جسم خارجی در کانال گوش، پارگی پرده گوش، عفونت گوش میانی، شکستگی و یا ازهم گسیختگی استخوانچه های گوش میانی و آسیب عصب شنوایی و حلزون گوش در اثر ضربه به سر و گردن. معمولاً اولین عارضه بعد از ضربه به سر و گردن، وزوز ِفردیِ موقت است.


عوامل محیطی مانند قرار گرفتن در معرض اصوات بلند به مدت طولانی یا به صورت ناگهانی مانند وضعیتی که در موج انفجار ایجاد می شود و عوارض ناشی از مصرف داروهایی مانند داروهای ضد افسردگی، ضدسرطان و آسپرین هم در ایجاد وزوز نقش دارند. وزوز ایجاد شده در نتیجه این عوامل برخلاف وزوز ناشی از عوامل فیزیکی، معمولاً دوطرفه بوده و به ندرت برگشت پذیر است. علاوه بر موارد ذکر شده افزایش سن نیز یکی از مهم ترین عوامل ایجاد وزوز فردی است. در افراد مسن، دیواره عروق سخت می شود و در نتیجه عروقی که حلزون گوش را تغذیه می‌کنند، تنگ شده و سبب کم‌خونی در حلزون می‌شوند که این عامل وزوز گوش ایجاد می کند.

مواردی از قبیل دیابت، فشار خون بالا یا پایین، مشکلات تیروئیدی، بیماری های خودایمنی مانند ام اس و در بدترین حالت تومور عصب شنوایی نیز می تواند وزوز فردی ایجاد کند.

اختلالات عروقی ناشی از فشارخون می تواند باعث ایجاد ضربان در شریان کاروتید و شاخه های شریانی دیگر موجود در سر و گردن شده و وزوز ِعینی ِضربانی در فرد ایجاد کند.

عوارض

عصبی شدن ابتدایی ترین عارضه ای است که در اثر وزوز مدت دار در فرد ایجاد می شود. خستگی، استرس و فشارهای روانی، مشکلات خواب، عدم تمرکز، اضطراب و مشکلات حافظه از عوارض دیگر وزوز گوش است.

کاهش شنوایی و وزوز گوش رابطه تنگاتنگی باهم دارند. برای مثال در بیماری پیرگوشی، وزوز گوش می تواند در نتیجه کم شنوایی حاصل شود. در بیماری هایی مانند منییر، وزوز و کاهش شنوایی معمولاً به طور همزمان در بیمار ظاهر می شوند. حتی اگر فردی صرفاً دچار وزوز گوش شده باشد، در طولانی مدت این وزوز می تواند باعث بروز کم شنوایی در فرد شود.

درمان

تشخیص بیماری ایجادکننده وزوز می تواند کمک شایانی به درمان این عارضه کند. اگر وزوز گوش فرد توسط عوامل فیزیکی ایجاد شده باشد، معمولاً درمان های دارویی و جراحی در رفع این عارضه موثرند. اما این روش ها در درمان وزوز گوش ناشی از عوامل محیطی کمتر کارآمد هستند و برای درمان این نوع وزوز باید به روش های دیگری متوسل شد. خوشبختانه امروزه با پیشرفت تکنولوژی روش های متنوعی برای درمان این نوع وزوز ایجاد شده است.

(تینیتوس مسکرها (پوشاننده های وزوز

این دستگاه ها ابزارهای ریزی هستند که درون گوش فرد و یا در پشت گوش او قرار می گیرند و برای پوشاندن صدای وزوز در گوش او و تغییر جهت توجه او به سمت صدایی غیر از صدای وزوز به کار می روند. برای استفاده از این دستگاه ها شنوایی شناس به کمک خود فرد ابتدا شدت و فرکانس صدای وزوز گوش را پیدا می کند و سپس مشخصات صدا را روی دستگاه پیاده می کند و دستگاه با تولید صدای مورد نظر، وزوز گوش را پوشش می دهد.

 

صوت درمانی

در این روش تلاش می شود در طی جلساتی با پخش صداهایی خاص وزوز گوش بیمار را به از بین برد یا به حداقل رساند. این روش را خود بیمار نیز می تواند قبل از استراحت، خواب یا زمان هایی که به تمرکز احتیاج دارد، انجام دهد و اصوات خاصی را برای مدت زمانی معین با شرایط گفته شده توسط شنوایی شناس برای خود پخش کند. 

لیزر درمانی

در این روش که جزو آخرین راهکارها برای کاهش وزوز محسوب می شود، با استفاده از لیزری ضعیف میزان سوخت و ساز حلزون گوش و به تبع آن خون رسانی به حلزون گوش افزایش داده می شود که این امر می تواند به کاهش وزوز گوش کمک کند.

بازآموزی وزوز

در این روش که معمولاً در مرحله ای استفاده می شود که دیگر روش درمان موثری برای از بین بردن وزوز گوش بیمار وجود نداشته، طی جلساتی به فرد آموزش داده می شود که چگونه تمرکز خود را روی اموری غیر از وزوز گوش خود بگذارد و استرس خود چگونه را مدیریت کند تا سبب افزایش وزوز گوشش نشود.

پیشگیری

اما اگر می خواهید به این عارضه ی شایع و خسته کننده مبتلا نشوید، با رعایت نکات زیر می توانید از ابتلا به این عارضه پیشگیری کنید:

  • استفاده از نمک را در رژیم غذایی خود به حداقل برسانید.
  • مصرف قهوه و نوشابه های گازدار را مدیریت کنید.
  • سمت الکل و مواد نیکوتین دار (سیگار و قلیان و...) نروید.
  • استرس خود را مدیریت کنید، زیرا هرچه استرس شما بالاتر باشد، صدای درون گوشتان شدیدتر خواهد شد.
  • برای خشک کردن و تمیز کردن گوشتان از گوش پاک کن استفاده نکنید.
  • اگر در محیط کارتان سر و صداهای آزاردهنده وجود دارد، از محافظ گوش استفاده کنید.
  • خود را در معرض اصوات بلند قرار ندهید.